Mercadona e o sindicalismo de escaparate: cando CCOO e UGT se converten en parte do problema

Levo anos como delegado da CIG dentro de Mercadona, e hai unha verdade que se repite convenio tras convenio, sentenza tras sentenza: nesta empresa, a liberdade sindical non se exerce; sobrevísese malia ela. E esa supervivencia sería moito máis difícil se non contásemos, ademais de coa dirección da empresa, coa connivencia de quen debería ser os nosos aliados naturais.

Dígoo con toda a claridade que merece: CCOO e UGT levan anos actuando en Mercadona non como contrapeso da empresa, senón como o seu instrumento de pacificación social.

Un modelo deseñado para a submisión

O «Modelo de Calidade Total» de Juan Roig non é un sistema de xestión da calidade. É un sistema de control. E todo sistema de control precisa dun sindicalismo que o lexitime desde dentro. Aí é onde entran as siglas maioritarias.

Mentres a CIG e outros sindicatos de clase denuncian a sobrecarga laboral, a xestión punitiva das baixas médicas ou a persecución de quen se organiza de xeito independente, CCOO e UGT asinan convenios que consolidan exactamente ese modelo: máxima flexibilidade horaria a cambio dunha paz social que só beneficia a conta de resultados da empresa.

Non é unha opinión gratuíta. Son os feitos os que falan.

O que din os tribunais, non o que din os comunicados

Un xulgado do Social de Ourense condenou Mercadona por retirar de forma arbitraria e discriminatoria unha prima de 5.000 euros a unha traballadora afiliada á CIG, obrigando a empresa a pagar esa cantidade, ademais de 30.000 euros de indemnización por vulnerar os seus dereitos fundamentais.

Esta práctica de castigar economicamente a quen se afilia a un sindicato combativo foi declarada ilegal en máis de dez sentenzas impulsadas por sindicatos como ELA. E quen levou estes casos aos tribunais? Non os sindicatos que negocian os convenios coa dirección. Foron a CIG e outros sindicatos de clase, en soidade, mentres as siglas maioritarias miraban cara a outro lado.

O Tribunal Superior de Xustiza de Galicia ratificou unha condena de 22.503 euros por danos morais tras declarar a nulidade radical de tres condutas antisindicais directas contra a representación dos traballadores.

O Tribunal Superior de Xustiza de Castela e León declarou nulo o despedimento dunha traballadora en situación de baixa por ansiedade, sinalando que foi unha represalia directa polas súas reclamacións en materia de prevención de riscos laborais.

E aí está tamén o caso recente da traballadora de Albacete que coidaba do seu fillo gravemente enfermo: case 63.000 euros de indemnización porque o Tribunal Superior de Xustiza de Castela-A Mancha confirmou que a empresa incorreu nun incumprimento grave das súas obrigas.

Ningunha destas sentenzas gañouna a «paz social» que CCOO e UGT din defender. Gañáronas traballadoras e traballadores que decidiron plantar cara, moitas veces respaldados por sindicatos de clase, contra a vontade expresa da dirección da empresa e coa indiferenza de quen se senta na mesa de negociación coma se representase á plantilla.

O sindicalismo como coartada da empresa

Non fai falta demostrar que existe unha orde expresa para que un sindicato actúe como correa de transmisión da dirección. Abonda con mirar o resultado: convenios que institucionalizan a precariedade horaria, ausencia de combatividade real ante os despedimentos represaliados e silencio ante a persecución de quen se afilia a organizacións independentes.

Cando un sindicato negocia sistematicamente nos termos que lle interesan á empresa, sen dar batalla real polas cuestións que máis afectan á plantilla —saúde laboral, conciliación, liberdade sindical efectiva—, ese sindicato deixa de representar aos traballadores e pasa a formar parte do aparello de xestión do conflito da propia empresa.

Esa é a función que cumpren hoxe CCOO e UGT dentro de Mercadona: lexitimar coa súa sinatura un modelo que os tribunais, sentenza tras sentenza, están confirmando que vulnera dereitos fundamentais.

O que está en xogo

Non se trata dun problema exclusivamente laboral. Trátase de quen decide que é o que á clase traballadora lle convén defender.

Cando o sindicalismo maioritario se converte en garante da disciplina empresarial, o terreo da representación real queda en mans de quen, como a CIG, asumimos o custo da persecución por organizarnos de xeito independente.

A liberdade sindical non é un adorno do convenio colectivo. É un dereito conquistado con sangue e suor, e en Mercadona sostense, case en solitario, grazas a quen seguimos dando a cara malia o risco.

Fronte ao sindicalismo de escaparate, a resposta só pode ser a organización de base, combativa e de clase.

Até a vitoria sempre!