O Tribunal Superior de Xustiza de Galicia expón unha cuestión de inconstitucionalidade contra a lei que desprotexeu ao lobo

O Auto, notificado esta semana ás partes persoadas, estima parcialmente a petición formulada polas organizacións ecoloxistas no marco do recurso contencioso-administrativo que manteñen contra a resolución da Xunta de Galicia que autorizaba controis do lobo ibérico durante a tempada de caza 2025/2026. O Tribunal suspende ademais provisionalmente as actuacións do procedemento ata que o Tribunal Constitucional pronúnciese sobre a admisión da cuestión.

A Sala do TSXG considera que as disposicións impugnadas poderían vulnerar varios preceptos constitucionais e principios fundamentais, como o de interdición da arbitrariedade dos poderes públicos e de seguridade xurídica e a tutela xudicial efectiva.

O auto do TSXG supón un respaldo xurídico de primeira orde á tese defendida polas organizacións recorrentes, que viñan denunciando que a inclusión destas emendas nunha lei sobre desperdicio alimentario —introducidas no Senado mediante un acordo entre PP, Vox, Junts e PNV— constituía un intento de desmantelar por vía de extramuros décadas de protección do lobo ibérico.

O procedemento, en suspenso á espera do Constitucional

Coa elevación da cuestión, o TSXG acordou suspender provisionalmente as actuacións do recurso contencioso-administrativo principal ata que o Tribunal Constitucional pronúnciese sobre a admisión a trámite da cuestión. Mentres tanto, o mesmo Tribunal xa acordou en setembro do pasado ano 2025 a suspensión cautelar das autorizacións de caza de lobo. A Resolución de vedas para a tempada 25/26 xa non inclúe ao lobo como especie cinexética.

A inclusión do lobo na Listaxe de Especies en Réxime de Protección Especial supuxo un avance histórico na súa conservación. Segundo os datos do Ministerio para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico, a especie presenta un estado de conservación desfavorable-inadecuado nas tres rexións biogeográficas onde está presente en España (mediterránea, atlántica e alpina). A pesar de iso, a Lei 1/2025 eliminou a súa protección e abriu a porta á súa caza, sen xustificación científica algunha.

O portavoz do fondo para a Protección do Lobo Ibérico, Ernesto Díaz, destacou a importancia deste acontecemento. «O TSXG entendeu que a manobra política de incluír a desprotección do lobo nunha lei sobre o desperdicio alimentario non só é arbitraria, senón que pode ser inconstitucional». Ademais, manifestou a súa confianza en que o Tribunal Constitucional «estea á altura e restableza a protección dunha especie crave para os nosos ecosistemas».

Cristóbal López, portavoz de Ecoloxistas en Acción, Cristóbal López, recibiu de forma moi positiva a resolución xudicial, apuntando que «este auto demostra que a xustiza empeza a poñer freo aos ataques á biodiversidade. A Xunta de Galicia autorizou a caza do lobo a pesar de o seu estado desfavorable, e o propio Estado facilitou esa decisión cunhas emendas que nada tiñan que ver coa lei que as acubillaba». «Agora será o Tribunal Constitucional quen teña a última palabra, pero a mensaxe é claro: non se pode lexislar contra a ciencia e contra o medio ambiente”, adiantou.

Unha valoración que comparte a especialista en Dereito Ambiental e tamén avogada do procedemento, Sara González Merinero, que apunta que «o auto é especialmente relevante porque vincula a cuestión de inconstitucionalidade co Convenio de Aarhus e o dereito á tutela xudicial efectiva en materia ambiental».

«Isto abre unha vía de gran calado: non só se cuestiona o fondo da medida, senón o propio proceso que a fixo posible, con evidentes vicios de participación e transparencia. Estamos ante un precedente que pode sentar as bases para futuras impugnacións de normas que pretendan desmantelar a protección ambiental pola vía de extramuros», sinalou González Merino.

Próximos pasos

O Tribunal Constitucional deberá agora pronunciarse sobre a admisión da cuestión. En caso de admitila, abrirá un procedemento de declaración de inconstitucionalidade que podería anular os preceptos cuestionados, restituíndo así a protección do lobo ibérico a nivel estatal e deixando sen cobertura legal as autorizacións de caza como as da Xunta de Galicia.

As organizacións ecoloxistas anuncian que manterán a súa presión xurídica e social, tanto a nivel nacional como europeo, para garantir que o lobo ibérico recupere o seu status de protección e que a súa xestión se basee exclusivamente en criterios científicos.

Neste sentido, o avogado das organizacións, Jaime Doreste, manifesta o seu optimismo, unha vez que «o TSXG tivo a valentía de admitir as nosas alegacións».

«Non se pode desprotexer unha especie ameazada mediante un procedemento lexislativo torticero, sen informes científicos e sen participación pública. Mentres tanto, seguiremos litigando para garantir que o lobo manteña o seu status de protección», valorou.