Piden resituar as estacións de calidade do aire de Vigo e A Coruña en ‘puntos críticos’ destas cidades, de acordo coa nova Directiva europea

A localización das estacións de medición da contaminación atmosférica é un dos aspectos máis controvertidos da xestión da calidade do aire. No Estado español recolocáronse moitas estacións “conflitivas” (habitualmente as de tráfico) en vías de tráfico secundarias. Esta práctica abusiva, tamén recorrente noutros estados europeos, motivou en 2019 unha sentenza do Tribunal de Xustiza da UE, e ao cabo a regulación máis estrita da nova Directiva 2024/2881 sobre a calidade do aire, actualmente en proceso de transposición á normativa española.

A nova normativa europea establece que a localización dos puntos de mostraxe destinados á protección da saúde humana deberá determinarse de maneira que proporcione datos fiables sobre os niveis de concentración nos puntos críticos de contaminación atmosférica dentro das zonas, preferiblemente en áreas sensibles como zonas residenciais, escolas, hospitais ou zonas de oficinas.

E cando o obxectivo sexa avaliar a achega do tráfico rodado, os puntos de mostraxe débense situar de tal maneira que proporcionen datos sobre as rúas onde se producen as concentracións máis elevadas, tendo en conta o volume de tráfico (que supoña a maior densidade de tráfico na zona), as condicións de dispersión local e o uso espacial do solo (por exemplo, en “desfiladeiros urbanos”).

Neste novo contexto normativo, o informe de Ecoloxistas en Acción ten por obxecto analizar un total de 25 estacións oficiais de medición da calidade do aire orientadas ao tráfico noutras tantas cidades españolas, incluídas A Coruña e Vigo. Para cada unha das estacións analizadas avalíase a súa localización espacial e o seu grao de adecuación aos requisitos de implantación establecidos na nova Directiva europea.

A análise desenvolvida no informe céntrase na adecuación espacial dos emprazamentos das estacións, atendendo a factores como o tipo de contorna (urbano, suburbano ou rural), a proximidade a fontes de emisión, as características do viario, o uso do chan circundante, a morfoloxía urbana, a presenza de obstáculos físicos e as condicións locais que poidan influír na dispersión dos contaminantes.

Como resultado do estudo realizado, obtívose que tres cuartas partes das estacións analizadas (19 de 25) presentan algún grao de limitación en relación cos criterios de implantación establecidos, entre elas a estación viguesa Coia, localizada na contorna da Avenida de Castelao, e a estación coruñesa Riazor, localizada na Rúa Gregorio Hernández.

No caso da estación Coia de Vigo detectouse que a distancia ao bordo da calzada é superior aos 10 metros permitidos, sendo de 25 metros, máis do dobre. Esta mesma deficiencia constatouse na estación de Riazor da Coruña, na que a distancia á calzada é de 16 metros. Ademais, a estación de Riazor localízase sobreelevada sobre a rúa, nun aparcadoiro.

Como conclusión final, o informe de Ecoloxistas en Acción pon de manifesto que só unha pequena parte das 25 estacións analizadas cumpre adecuadamente a súa función en termos de representatividade da exposición da poboación, existindo unha porcentaxe maioritaria de emprazamentos cuxa adecuación é limitada ou claramente insuficiente conforme aos requisitos establecidos na nova Directiva europea sobre a calidade do aire. É o caso das galegas de Coia e Riazor.

Por iso, a organización ambiental pide ao Goberno estatal que no proceso actual de transposición da Directiva ao dereito interno español, establézase un prazo temporal dun ano para que as autoridades competentes revisen a localización das estacións urbanas oficiais de medición da calidade do aire orientadas ao tráfico, asegurando o emprazamento en cada aglomeración de polo menos unha estación de medición nun punto crítico de contaminación atmosférica, minimizando así o risco de que as superacións de valores límite pasen desapercibidas. Os devanditos procesos de revisión da localización das estacións de medición deberían estar suxeitos a un proceso de participación cidadá.

Informes Tráfico y calidad del aire urbano

Estación de Riazor en A Coruña

Estación de Coia en Vigo